Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από το βλέμμα των «Άλλων» της
The Greek Revolution through the eyes of its ‘Others’
Αντώνης Χατζηκυριάκου (Πάντειο Πανεπιστήμιο)
Σουκρού Ιλιτζάκ (Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών, ΙΤΕ)
Πάρις Παπαμίχος Χρονάκης (Royal Holloway, University of London)
Κωνσταντίνα Ζάνου (Πανεπιστήμιο Columbia)
Antonis Hadjikyriacou (Panteion University)
Şükrü Ilıcak (Institute for Mediterranean Studies, FORTH)
Paris Papamichos Chronakis (Royal Holloway, University of London)
Konstantina Zanou (Columbia University)
Royal Holloway Hellenic Institute, University of London
21 in 21
Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και οι πολλαπλές της κληρονομιές
Ο Ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας στις Εικαστικές Τέχνες και τη Λογοτεχνία
Η γεωπολιτική της Ελλάδας: συνέχειες και ασυνέχειες
Πρόσληψη της επανάστασης του 1821
Αλβανοί
Εβραίοι
Τούρκοι
Ιστοριογραφία
Reception of the 1821 Greek Revolution
Albanians
Jews
Turks
Historiography
21 Απριλίου 2021
21 April 2021
«Ο Ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας (1821-1830) ήταν μια εθνική επανάσταση που έσπασε τα υπάρχοντα πρότυπα πολυεθνικής συνύπαρξης και δημιούργησε αντίθετα ισχυρές και ανθεκτικές εικόνες τόσο του εθνικού εαυτού όσο του «Άλλου» του νέου έθνους. Αυτό το πάνελ ρίχνει μια πιο προσεκτική ματιά στους λιγότερο μελετημένους τρόπους με τους οποίους ορισμένοι από τους πιο γνωστούς «Άλλους» της Ελλάδας ανταποκρίθηκαν στον πόλεμο και την κληρονομιά του κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων. Απομακρύνοντας από τις ευρωκεντρικές και ελληνοκεντρικές προοπτικές, οι ομιλίες θα επικεντρωθούν στους αλβανούς πολέμαρχους των αρχών του 19ου αιώνα, Σεφάρδι Εβραίους κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου και στους Τούρκους ιστορικούς στα μέσα του εικοστού αιώνα και στη δέσμευσή τους με την ελληνική επανάσταση στο πλαίσιο της δικής τους επανατοποθέτησης στον μεταβαλλόμενο Οθωμανικό και μετα-Οθωμανικό κόσμο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου. Δρ. Αντώνης Χατζηκυριάκου, «Κερδίζοντας στην Ξηρά, Χάνοντας στη Θάλασσα: Η Πρώτη Τουρκική Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης» Η τουρκική αντίληψη για την Ελληνική Επανάσταση είναι ένα θέμα παραμελημένο από την έρευνα. Βεβαίως, υπάρχουν καλοί λόγοι για αυτό. Οι ευρύτερες εικόνες αποκαλύπτουν μια γενική έλλειψη ενδιαφέροντος για το θέμα περίπου μέχρι τη δεκαετία του 1990, όταν η ιστοριογραφική παραγωγή εξελίχθηκε σταδιακά τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Δεύτερον, και παρά τις αλλαγές αυτές, υπάρχει μικρή απόκλιση μεταξύ των προσεγγίσεων και των επεξηγηματικών σχεδίων που προτάθηκαν κατά τη διάρκεια αυτού του πρώτου αιώνα της Τουρκικής Δημοκρατίας. Αυτές οι αντιλήψεις περιστράφηκαν σε μεγάλο βαθμό γύρω από την άκριτη αναπαραγωγή του επίσημου λόγου που βρέθηκε σε οθωμανικά έγγραφα και ιστορικές αφηγήσεις οι οποίες, αναλυτικά, παρέμειναν κατακλυσμένες σε ένα εθνοκεντρικό επιστημολογικό πλαίσιο. Μη ξεφεύγοντας απαραίτητα από αυτούς τους περιορισμούς, μια συνεισφορά ξεχωρίζει ως αξιοσημείωτη εξαίρεση. Αυτός ήταν «Ο ελληνικός πόλεμος της ανεξαρτησίας και η μάχη του Ναβαρίνο» του Fevzi Kurtoğlu, που δημοσιεύτηκε το 1944. Το βιβλίο ήταν η πρώτη μονογραφία που βασίστηκε σε οθωμανικές πηγές που δημοσιεύθηκε μετά από το 1858. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι θέτει τη ναυτική διάσταση της ελληνικής επανάστασης στο επίκεντρο. Αν και αυτό μπορεί να μην προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι ο Kurtoğlu ήταν αξιωματικός του ναυτικού που δίδαξε στη Ναυτική Ακαδημία, μια βαθύτερη έρευνα για το πολιτικό και πνευματικό κλίμα αποκαλύπτει ένα πολύ πιο πλούσιο πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε αυτή η ιστορία. Αυτό το έγγραφο τοποθετεί αυτό το βιβλίο στο ευρύτερο ιστοριογραφικό του πλαίσιο, παρουσιάζει τα βασικά του επιχειρήματα και συζητά τη σημασία της θαλασσοκεντρικής προσέγγισης του συγγραφέα σε μια εποχή που αυτό ήταν ένα faux pas στο κεμαλικό πνευματικό και στρατιωτικό κατεστημένο. Δρ. Sukru Ilicak, «Ο Ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας σαν μία Αλβανική Εμπειρία» Οι καταρρέουσες προοπτικές προσλήψεων της Υψηλής Πύλης κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας υποχρέωσαν το οθωμανικό κράτος να καταφύγει στην «αγορά βίας», της οποίας οι σημαντικότεροι προμηθευτές ήταν οι πρώτοι και κύριοι Αλβανοί πολέμαρχοι. Ωστόσο, η Υψηλή Πύλη έκανε έναν σοβαρό λανθασμένο υπολογισμό, αναθέτοντας το ζήτημα της ελληνικής εξέγερσης σε μια εθνική ομάδα που δεν ήταν έξωθεν του ζητήματος. Οι Αλβανοί πολέμαρχοι και μισθοφόροι ήταν στο επίκεντρο του θέματος και ήταν πρόθυμοι να ακολουθήσουν τα ένστικτα επιβίωσής τους. Ακολούθησαν τις δικές τους ατζέντες στο έπακρο των δυνατοτήτων τους και παρέμειναν αρκετά μη ανταποκρινόμενοι στις απαιτήσεις της Υψηλής Πύλης. Στην ομιλία μου, θα διερευνήσω τι είχε συμβεί στον οθωμανικό στρατό και τον κεντρικό ρόλο που έπαιξαν οι Αλβανοί στον ελληνικό πόλεμο της ανεξαρτησίας. Δρ. Πάρις Παπαμίχος Χρονάκης, «Από ‘Άλλος’ σε ‘Αδερφός’: Έλληνες Εβραίοι και η Ελληνική Επανάσταση την περίοδο του μεσοπολέμου» Ο Ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας σηματοδότησε το τέλος της εβραϊκής παρουσίας στα επαναστατικά εδάφη καθιστώντας την ανεξάρτητη Ελλάδα ένα κράτος χωρίς Εβραίους. Η μνήμη των εκτεταμένων σφαγών θα εξακολουθούσε, ωστόσο, καθώς οι Εβραίοι που επέζησαν από τη Ρούμελη και την Πελοπόννησο κατέφυγαν σε οθωμανικά εδάφη και εγκαταστάθηκαν μεταξύ των ομόθρησκών τους σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Θεσσαλονίκης. Δεκαετίες αργότερα, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-1913 έφεραν πολλές από αυτές τις κοινότητες σε ένα διευρυμένο ελληνικό κράτος και παρουσίασαν στα μέλη τους το επιτακτικό καθήκον να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητά τους τόσο ως Εβραίοι όσο και ως Έλληνες. Έτσι, κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, οι Εβραίοι - Σιωνιστές και αφομοιωτές - εμπλεκόταν φανταστικά με την κληρονομιά και τη γλώσσα της Ελληνικής Επανάστασης με πολλούς συχνά αντιφατικούς τρόπους, συμμετέχοντας στις δημόσιες εκδηλώσεις της, αντλώντας έμπνευση από τα συνθήματά της και αντλώντας αισιοδοξία από την επιτυχία της. Αυτές οι πρακτικές, ωστόσο, έθεσαν ερωτήσεις στους ίδιους τους Έλληνες Χριστιανούς σχετικά με τα όρια του «ελληνικού» έθνους και τη θέση των Εβραίων μέσα σε αυτό. Η «εβραϊκή ελληνική επανάσταση» απέδειξε πόσο περίπλοκη είναι η μετάβαση από τον εβραϊκό «άλλο» στον εβραϊκό «αδελφό» για τους Έλληνες Χριστιανούς και Εβραίους.» Από την περιγραφή της εκδήλωσης, όπως δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της εκδήλωσης στο Eventbrite.
The Greek War of Independence (1821–1830) was a national revolution that fractured existing patterns of multiethnic coexistence and generated instead strong and enduring images as much of the national self as of the new nation’s “others”. This panel takes a closer look at the understudied ways in which some of Greece’s most prominent “Others” have responded to the war and its legacy over the course of the past two centuries. Moving away from Euro- and Graeco-centric perspectives, the panel’s focus will be on early nineteenth-century Albanian warlords, interwar Sephardi Jews, and mid-twentieth-century Turkish historians and their engagement with the Greek Revolution in the context of their own repositioning in the changing Ottoman and post-Ottoman worlds of Southeastern Europe and the Eastern Mediterranean. Dr Antonis Hadjikiriakou: “Winning at Land, Losing at Sea: The First Turkish History of the Greek Revolution” The Turkish perception of the Greek Revolution is an understudied subject. Admittedly, there are good reasons for this. The broader pictures reveal a general lack of interest in the subject roughly until the 1990s, when historiographical production gradually developed both quantitatively as well as qualitatively. Secondly, and despite these changes, there is little divergence between the approaches and explanatory schemes proposed during this first century of the Turkish Republic. These perceptions largely revolved around the uncritical reproduction of the official discourse found in Ottoman documents and historical narratives which, analytically, remained engulfed in an ethnocentric epistemological framework. Not necessarily escaping these limitations, one contribution stands out as a notable exception. This was Fevzi Kurtoğlu’s “The Greek War of Independence and the Battle of Navarino”, published in 1944. The book was the first monograph based on Ottoman sources to be published since 1858. More interestingly, it puts the maritime dimension of the Greek Revolution at centre stage. While this may not be surprising, given that Kurtoğlu was a navy officer who taught at the Naval Academy, a deeper investigation of the political and intellectual climate reveals a much richer context within which this history was produced. This paper situates this book within its broader historiographical framework, presents its key arguments, and discusses the significance of the author’s thalassocentric approach at a time when this was a faux pas in the Kemalist intellectual and military establishment. Dr Sukru Ilicak, “The Greek War of Independence as an Albanian Experience” The Sublime Porte’s crumbling prospects for recruitment during the Greek War of Independence obliged the Ottoman state to resort to the “violence market”, whose most important suppliers were first and foremost Albanian magnates-cum-warlords. However, the Sublime Porte made a serious miscalculation by contracting out the quelling of the Greek uprising to an ethnic group which was not external to the issue. Albanian warlords and mercenaries were at the very heart of the matter and were eager to pursue their survival instincts. They followed their own agendas to the utmost of their capabilities and remained quite unresponsive to the Sublime Porte’s demands. This talk explores what had happened to the Ottoman military and the central role played by Albanians in the Greek War of Independence. Dr Paris Papamichos Chronakis, “From ‘Other’ to ‘Brother’: Greek Jews and the Greek Revolution in the Interwar Period” The Greek War of Independence marked the near-end of the Jewish presence in the revolutionary lands rendering independent Greece a state without Jews. The memory of widespread massacres would nevertheless persist as surviving Jews from Rumelia and the Peloponnese fled to Ottoman lands settling among their co-religionists in all major port-cities of the Eastern Mediterranean including Thessaloniki. Decades later, the Balkan Wars of 1912-1913 brought many of these communities within an expanded Greek state and presented their members with the pressing task of recrafting their identity both as Jews and as Greeks. Thus, during the interwar period, Jews – Zionists and assimilationists alike – imaginatively engaged with the legacy and language of the Greek Revolution in a multitude of often contradictory ways by participating in its public celebrations, drawing inspiration from its slogans, and deriving optimism from its success. Such engagements, however, posed questions to Greek Christians themselves regarding the boundaries of the “Greek” nation and the place of Jews within it. Rather than a means of asserting Greek nationalism and homogenizing minorities, the “Jewish Greek Revolution” proved how complex the transition from Jewish “other” to Jewish “brother” could be for Greek Christians and Jews alike. (Edited description from organiser’s website)
Ομιλία/Διάλεξη
Speech/Lecture
Κείμενο
Text
Αγγλικά
English
The Greek Revolution of 1821 and its multiple legacies
The geopolitics of Greece: Continuities and discontinuities
The Greek War of Independence in the visual arts and literature
1821: The migration revolutionary ideas (part 1)
1821: The migration of revolutionary ideas (part 2)
Modernity’s sacred ruins: Colonialism, archaeology, and the national imagination in Greece and Israel
Rethinking 1821: Greek independence and its transnational contexts